kpss sinava hazırlık

Her hafta dersane programlarıyla uyumlu hukuk, iktisat maliye konuları eklenecektır.Güncellenmiş halleriyle

arz etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

2 Ağustos 2017 Çarşamba

Hiç yorum yok

İktisat DERS 6 Taban-tavan fiyat ile müdahale* spesifik- advolerem vergi

DOĞRUDAN MÜDAHALE
Taban fiyat politikası

*Taban fiyat denge fiyatının üzerinde olmalı.Devlet üreticileri korumak için uygular.*
FİYAT

Devlet piyasa müdahale etmeden önce piyasada oluşan denge fiyatı p1 ve q2 noktasındaydı.Sonrasında devlet müdahale edince fiyat p2 noktasına yükseldi .Talep edilen miktar fiyat yükselince q1 e geriledi . Üreticiler fiyat yükseldiği için daha fazla üretim yaptılar q3 düzeyinde üretim var ama tüketicilerde fiyat yükselince alamadı  yani üretilen mal üreticilerin elinde patladı (q1-q3 arası  kadar arz fazlası oldu).

Örnek:Piyasa talep denklemi Qd=40-2P , Piyasa arz denklemi Qs=20+2P olan bir piyasaya devlet 10 tl lik taban fiyat uyguluyor.ARZ fazlasını bulun ?

Yeni fiyatımız 10 tl olduguna göre D(talep) ve S (arzı) bulalım .
Qd=40-20=20       Qs=20+20=40

talep 20 arz 40 olduğuna göre arz fazlası olduğu açıkla belli olmuştur. 20 arz fazlası var.

Grafik olarak.
arz












Tavan fiyat politikası
Devletin tüketicileri korumak amacıyla özellikle gıda ürünlerinde , uyguladığı politikadır.Piyasa fiyatının altında olmalı.
tavan


Yanda görüldüğü gibi piyasa fiyatı p1-Q1 iken  devlet tavan fiyat politikası uyguladığında üreticiler (s)  , P0 fiyatında Q0 kadar mal üretirler ,ama tüketicilerdeP0 fiyatında Q2 kadar mal almak istiyor üreticelrde buna yanaşmiyor bu şekilde bi talep fazlası ortaya çıkıyor.

Kıtlık rantı mevzusuna gelince , üreticiler düşük fiyattan ürünlerını satmak istemez e piyasada da ürün kıtlaşır herkes bulmakda zorlanır  parası olan kişilerde ürünü yüksek fiyattan almak isteyince üreticiler çakallık yaparlar devlet düşük fiyata sat desede bunlar yüksek fiyattan alıcı bulurlar p2  fiyattan satarlar ..

(Anlatım karmaşık geldiyse Kemal sunalın Devlet kuşu filminde bakkal sahnesinde toz şeker almaya geliyor bi müşteri bakkal sahibi de yok şeker diyor . Kemal sunalda nasıl yok şurada var ya deyince sus diyor bakkal sahibi ilerde zam gelecek  deyip satmıyor .yüksek fiyat vermiş olsaydı satardı ama :)


Talep fazlasını da önceki örnekteki gibi Q ve S yerine koyun tavan fiyatı talep fazlasını bulursunuz.O yüzden direk kıtlık rantı mevzusunda örnek vereyim.

örnek :Talep denklemi 100-2P , Arz denklemi Qs= 20+2P olan bir piyasada devlet taban fiyatı 10 tl olarak belirlemiştir.Kıtlık rantı ?

Qd=100-20=80   Qs=20+20=40


 ŞİMDİ üreticler diyorki ben 10 tl ye sadece 40 ürün satarim .talep 80 olduğu halde (40 talep fazlası)..Ama bu 40 ürün içinde yüksek fiyat verenlere öncelik veriyor satıcımız 40 ürüne  Q=40 dersek
40=100-2P 'den P= 30 bulunur .yani bu 40 ürünümüde 30 tl verenlere öncelikle satarım karaborsacılık yapıyor burda.
Karaborsa fiyatını da bulduğumuza göre kıtlık rantı taralı alan yani dikdörtgenin alanıdır.
20x40 =800'dür



Vergilendirme ile müdahale
Hükümetler mallar üzerinde spesifik ve advolerem vergi olmak üzere 2 tür vergi alırlar.Brim üzerinden alınan vergiye spesifik, malın satışı üzerinden alınan vergiye advolerem vergi denmektedir.

Spesifik vergi
Spesifik vergilerde vergi arz (s)ın denklemine eklenir. Örneğin devlet birim mal üzerinden 10 tl vergi alıyor derse bunu S denkelmine ekleyip buluruz.

Ör:Ters talep denklemi P=100-4Q ,ters arz denklemi P=40+2Q olan bir piyasada devlet birim başına 12 tl vergi koymuştur.

Öncelikle ilk yapmanız gerek soru P ile başlamlı .(Q İle başaldıysa P 'liye çevşirin)
sonrasında vergi öncesi fıyatı ve vergi sonrası oluşan fiyatı bulalım.

vergi öncesi                                        vergi sonrası
100-4Q=40+2Q                                  yeni arz p= 40+12+2Q
Q=10                                                      P=52+2Q
P=60              
                               100-4Q=52+2Q
                                 Q=8   P=68
            
Vergi sonrası oluşan fiyat 68 tl .Peki bunun ne kadarını tüketici ne kadar üretici öder.

spesifik vergi

 Denge noktasında p=60  ..bu fiyatında üzerinde kalan kısım tüketicilerin ödediği ,altında kalan kısım üreticilerin ödediği kısımdır.


Tüketici=68+60 =8 tl vergi ödemiş
Üretici=60-56=4 tl  (toplam 12 tl vergi varsa, 8 ini üretici öderse geriye kalan 4 tl, onuda üretici ödemek zorunda)



Advolerem vergi
Buradada vergi arzın fiyatına eklenir ama burada eklendiğinde S eğrisinin paralel biçimde değilde eğim biçiminde etkiler .(vergi eğimin dikleşmesine neden olur).

Örnek:Ters talep denkleminin P=188-0.5Q ,ters arz denkleminin P=100+0.5Q olan bir piyasada devlet satılan mala %40 oranında advolerem vergi uyguluyor.tüketici  ve üretici ne kadarını öder ?

vergi öncesi                                     vergi sonrası
188-0.5Q=100+0.5Q                       yeni arZ P=(100+0.5Q).(1+0.40)
Q=88                                                P=140+0.7Q
P=100+0.5(88)=144                    
                 
                                  188-0.5Q=140+0.7Q
                                  1.2Q=48
                                  Q=40
                                  P=140+0.7(40)=168
advolere












Devlet vergilenedirme yapacağı gibi sübvansiyon(teşfik) da verebilir.bunuda S(arzın) fiyatından çıkartırız.vergi derse ekle süb derse çıkar (!!! S(arz) 'a ekle sadece!!!)   ÖNCE ters fonsiyona çevir P ' ile başlayan.



30 Temmuz 2017 Pazar

Hiç yorum yok

İktisat DERS 4 Denge , walras-marshall

ARZ
Üreticilerin mallarını çeşitli fiyatlardan üretmek ve satmak istediği miktarına arz denir.

denklemi
Arz fonksiyonu
Arz eğirisinin elde edilmesi:
QSx  =A+BPx    

(S harfi arz demektir)

örnek: QSx=4+2Px   X malına çeşitli fiyatlar vererek x malından arz edilen miktarı hesaplayalım
egrisi
Resim yazısı ekle

Px=2 iken QSx=8
Px=4 iken QSx=12
Px=6 iken Qsx=16








ARZ EĞRİSİNİN KAYMASINA NEDEN OLAN FAKTÖRLER:
1-Diğer malların fiyatlarında meydana gelen değişmeler.
2-Üretim faktörlerinin fiyatlarındaki değişmeler.
3-Teknolojik gelişme
4-Vergi
5-Sübvansiyon
6-Üretici sayısı

**PİYASA DENGESİ**
Üreticiler ile tüketicilerin buluştuğu noktadır.
Talep=Arz

Talep denklemi:Qdx=20-2Px     Arz denklemi:Osx=2Px diyelim .
Bunları buluşturabilmek için eşitlememiz gerekir.

20-2Px=2Px
Px=5

Px (fiyat)='5 buldugumuza göre yerine koyalım ve 5 lira fiyatında saatıgı miktirı bulalım.
''Qsx= 20-2.5=10''  yani demek istiyorki üretici ben 10'uncu ürünümü 5 tl ye satarım (dikkat! 10 tane malı 5 taneye satarım değil 10'uncu ürünümü 5 'e satarım .)
Neyse grafige aktaralım :
arz=talep
Piyasa dengesi

DÜZ ve TERS FONKSİYONLAR

Marshall ın kullandığı denklermler yani Qdx=f(Px)   Qdx=A-BPx , Qsx  = f(Px) =A+BPx ile başlayanlar düz fonksiyondur.

Walras' ın kullandığı denklemler ise P ile başlar  yani ;   
Px=f(Qdx)   Px=A-BQDx  ,Px=f(Qsx.) Px=A+BQsx ters fonksiyonlardır.

düzlük tersliğin önemi eğimde önemlidir. 

(Qdx miktar
Px fiyat..)

şimdi burada bir önemli nokta daha var  A-BPx  veya A+Bx  yazdıiştik yukarıda buradaki + ve - çok önemli bunlar doğrunun yönünün belirler + demek pozitif yonlü demek Qsx doğrusu pozitif yönlüdür -  ise talep i işaret eder o da eksi yani aşagı dogru olduğunu gösterir.

Ters  talep denkleminde Qdx=A-BPx  te eğim=-1/B  dir.
Düz talep denkleminde  Pdx=A-BQdx te Eğim =B

Düz ter denklemler bizim eğimi bulmamızda işimizi kolaylaştirir.

Talep kanununun geçersiz olması (tipik olmayan eğriler)
Burada bahsedilen talep eğrisi aşagı yönlüyken (-) . yönünün +  yani yukarı ya dönmesi sonucu talep kanununu geçersiz kılar.Arzında + iken - olması gibi .
.
Sorularda walras ve marshall a bağlayip bu soruları yöneltirler.
Şu cümleyi aklınızda tutup bı kenara yaparsanız rahat edersiniz.

TİPİK OLMAYAN eğri daha yatıksa (bu arz veya talep doğrusu olabilir) istikrarlı olan Marshall . daha dik ise istikrarlı Walras tir..
.
Soruları çözmek ve tipik olup olmadığını anlamak için denkleme bakın Qdx mesela (d talep demek) arasında + var ise tipik olmaz  Qdx =A+Bpx  talep eğrisi böyle olursa geçersiz olur dogrusu (Qdx=A-BPx)

Ya da arz yönünden bakalım Qsx (s arz demek)  QSx=A-BPX  arz eğrisi yönü + dır o yüzden arasının + olması gerekir o yüzden tipik olamayan eğridir. doğrusu QSx = A+BPx tir.
m-w










Hiç yorum yok

İktisat DERS 3 Piyasa arz - talep dengesi

TALEP
Talep bir malı satın alma isteği , arzusudur .
Ama her istek talep değildir bunu satın alma gücüyle desteklemesi gereklidir.örneğin parası olmayan biri lamborgini istemesi bir talep değildir..Talep için cepte para olması gereklidir neyse talep konusuna fazla takılmayın kişilerin arz ve istekeri diye bilmeniz yeterli.

Gösterimi:  Qdx:f(Px)  ' tir.


Doğrusal bir talep denklemi şeklinde ifade edersek;
Qdx=A-BPx

Örnek:Qdx=20-2Px  şeklinde olsun x malının fiyatına herhangi  değerler vererek  talep edilen miktarı bulalım.

Px = 2 iken  Qdx = 20-2*2 =16
Px = 3 iken Qdx = 14
Px = 4 iken Qdx = 12

 bunu grafiğe aktaralım.
talep dogrusu
bireysel talep grafigi












Tüketicilerin bir maldan talep ettikleri miktarın o malı satın alan tüketici sayısından etkilenmesine ağ dışsallıkları denir.Pozitif ve negatif olmak üzere 2 tür ağ dışsallığı vardır.

POZİTİF AĞ D.
Sürü psikolojisi(bandwagon etkisi)

Ör :herkesin birinde gördüğü malı kendisininde almak istemisidir ( bir zamanlar converse ayakkabı modası vardı bilirsiniz ergenken bizde görür milletten isterdik bu şekilde o ürüne olan talebi arttırdık)

NEGATİF AĞ D.
Bu da birinde olan malı herkesde var ben almam herkeste olan malı diyerek talebi azaltır.ZÜPPE  ETKİSİ(snop etkisi)  de denmektedir.

Bu pozitif ve negatif ağ dışsallığının önemi talep kanununun geçersiz olmasına yol açmaktadir
Çünkü talep kanununa göre fiyatı artan bi malın talebi azalması gerekir.
 Pozitif ağ dışsalığında sürekli talep ediliyor ürün fiyatı artıyor fiyat artmasına ragmen talepte artıyor. Normalde fiyat arrığı için talepin azalması gerekir .

 Negatifte ise talep edilen miktar azalıyor talep azaldığı için fiyatta düşüyor fiyat düşükken talep in tekrar artması beklenir  ama züppeler bu kuralı bozuyor çünkü herkeste var ben almam o ürünü diyor ..

Bu ağ dışsalıkları talep kanunu geçersiz kılıyor grafiğe aktaramıyoruz.(sorualarda çıkıyor o yüzden üzerinde durdum çok önemli bi konu değil )..

Talep kanunu = Bir malın fiyatı artarken talep edilen miktarın azalması , bir malın fiyatı azalırsa da talep edilen miktarın artması demektir

TALEP EĞRİSİNDEKİ KAYMALAR

1-Diğer malların fiyatındaki değişimler 

İkame mallar
ikam malın talep egrisi
 örneğin kırmızı ile beyaz et biribirnin ikamesidir.Yandaki grafikte beyaz etin fiyatı 100 lira ve baslangiçtaki talep miktari 50 kg , kırmızı etin fiyatında da bir artış meydana geldi diyelim fiyatın dahada artmasında şikayet eden tüketicilerde bundan sonrada beyaz et yiyelim derse bunun sonucunda beyaz etin fiyatı değişmediği halde talep edilen miktarı arttı yanı **paralel  şekilde sağa doğru kaymasına yol açtı..








Tamamlayıcı mallar:
tamamlayıcı mal talep egrisi

Tanım olarak birbirni tamamlayan mal demektir.benzin araba gibi ..
Yandaki örnekte benzin fiyatlarındaki artış sonucu araba talebini ele acağız .
benzinin fiyatını arttığını düşünelim  bunun sonucunda insanların arabaya olan talebi azalır( araba fiyatında değişme olmadığı halde talep edilen miktarı (Q) azalıyor.(40 dan 30 a düşmüş araba talebi)..






2-Tüketici gelirindeki değişimler
3-Zevk ve tercihler
4-Tüketici fiyat ile ilgili beklentileri(ör: ilerde ürünün fiyatının artacağı beklentisi talebi arttırır.)
5-Piyasadaki tüketici sayısı

Gelecek derste  ARZ ile devam edeceğiz.