kpss sinava hazırlık

MALİYENİN TANIMI  , KONUSU ve KAPSAMI

Maliyenin temel amacı kıtlık sorununu çözmektir.Sosyal amacı ise gelir dağılımında adaleti sağlamaktir.

Kıtlık sorununu çözmek için

• Kaynak tahsisinde etkinlik
• Üretimde etkinlik
• Bölüşümde etkinlik
• Ekonomik büyüme
• Kalkınma
• Ekonomik istikrar

Ekstansif büyüme:
Emek , sermaye ,müteşebbis faktörlerine dayalı büyümedir.

İntansif büyüme:
Bilgi ,teknoloji , verimlilik artişina dayalı büyümedir.

Ekonomik büyüme:
Üretim imkanları eğrisinin sağa(dışa) kaymasıyla gerçekleşir.(okuma yazma oranın artması ,teknolojinin artması vs..)


DEVLETİN EKONOMİYE MÜDAHALE GEREKÇELERİ

1-Sosyal faydayı maksimize etmek

Bentham sosyal refah fonsiyonu
 Toplumdaki bireylerın faydalarının tek tek toplanmasından oluşur u1+u2+u3.... (u =fayda)

Bergson -Samuelson sosyal refah fonksiyonu
Sosyal refah bireylerin tercih sırasıyla bulunabilir.(*öncelik sırası)

Rawls sosyal refah fonksiyonu
En  kötü durumdaki bireyin refahını arttırıyorsa bu politika uygundur..(en alt tabakaya yardım).

2-Kamusal malları yeterli düzeyde sunmak 
Tam kamusal mal ve yarı kamusal mal olarak 2'e ayrılır.

Tam kamusal mal
**Faydası bölünemez tüketimi engellenemez mallardır.
İlk kez Samuelson tanımlamıştır.

Kamusal mal tanımlamasını yapan samuelson

ör:savunma hizmetler(polis vs.), zorunlu eğitim....
Bu konudaki önemli mevzu insanlarda kendilerinden bedel isteneceği korkusu olur ve kımse bedel vermek istemez .Örneğin birinin kapısına gidip biz size savunma hizmetini sağlıyoruz şu kadar para vermeniz gerekiyor denirse o kişi ben istemiyorum ihtiyacım yok deme lüksü var  ve bunun sonucunda *bedavaılık sorunu sorunu çıkmaktadir.(sorularda çoksa çıkar).

Yarı kamusal mallar
***Bireye olan faydası özel mal gibi topluma olan faydası kamusal mal gibi olan mallardır.(sorularda sıkça karıştırılır kamusal malla ).
Yarı kamusal mal ve hizmetler devlet taradından verilebildiği gibi özel kesimcede üretilebilir..
ör:parklar,köprüler, otoyollar,dinlenme tesisleri

**Yarı kamusal mal ve hizmetlerin aşırı kullanılması sonucunda sıkışıklık maliyetine neden olur
(sorularda sıkça çıkar)

3-Erdemli mal ve hizmetler
İlk kez Musgrave tarafından tanımlanmıştır.Sunulma nedeni sosyal devlet olma ilkesidir.
ör:ücretsiz sağlık ,burslar düşük gelirlilere konut. vs...

 Erdemsiz mallar ise sigara vs...

Erdemli -erdemsiz mallarda devlet müdahalesi olmazsa bir kısım mala karşı TERCİH ÇARPIKLIĞI  ortaya çıkabilir!!!

4-Klüp mal ve hizmetler 
J.Buckhanan tarafından tanımlanmıştır.Sadece belirli bir grubun üyesi olanların faydalanabildiği mal ve hizmetlerdir.(SGK, tenis , golf klüpleri gibi ..)

5-Uluslararası mallar
Küresel kamusal mallardır.Tüketimleri engellenemez bu malları..Ör:Unesco faaliyetleri ,salgın hastalıklara karşı Aşılar)

Ünite 1 de  maliyeni genel teorilerinden bahsedeceğiz. Aslına bakarsanız ilk 3 ünitesi çok agir ilerliyormuş gibi sıkıcıdır biraz sıkmadan anlatmaya çalışıcaz bakalım ..

MALİYE TEORİSİ

Devlette gelirlerin toplanması , harcamanın yapılması , açıkların finanmasnı, kamu varlıkları ,kamu borçlarının hepsi mali olaydır. MALİYE  mali olaylarla ilgilidir sözü dersi açıklıyor zaten..

Mali araçlar: kamu geliri, kamu giderleri, devlet bütcesi , devlet borçlanması..

Kamu gelirleri: Kamu harcamalarının finansmanında kullanılır..vergi ,şerefiye ,harç, resim,*parafiskal(vergi benzeri), senyoraj, mülk, işletme, özelleştirme ....

 GENEL KAVRAMLAR
Devlet borçlanması: Devletin borçlanma usulunu ele alır.Dış borç , iç borçlanma vs..

Devlet bütçesi:Türk bütçe sistemlerini , bütçelemeyi inceler

Maliye politikası: Devletin ekonomiye ekonomik , sosyal müdahale etmesidir.

Kamu kesimi:Dar anlamda kamu kesimi  merkezi yönetim
Geniş anlamda kamu kesimi merkezi yönetim , yerel yönetim ,sgk ,parafiskal kurumlar gibi geniş bi alanı kapsar..

*Parafiskal kurumlar : Ekonomik, sosyal , mesleki alanlarda düzen sağlamak için oluşturulmuş. Yaptığı hizmetler karşılığında para alan kurumlardır .
parafiskal kurumların kendi bütcesi vardır.Genel bütçe içinde yer almaz (çok soruluyor)..

Kamu'nun amacı kamu yararı ve sosyal faydayı  maksimize etmektir!!!

EKONOMİK SİSTEMLER VE DEVLETİN ROLÜ
Üretim faktörlerinin nasıl üretileceğini ve hangi teknoloji ile üretilecek gibi sorular cevaplanır.

A-Serbest piyasa sistemi
Üretim faktörlerinin özel müteşebbisleirn elinde olduğu piyasadır.
Kimler için , ne  , ne kadar gibi sorulara özel müteşebbisler karar verir.

B-Totaliter müdahaleci Sistem
Üretim kaynakları devletin elindedir ve devlet tarafından kullanılır.
Özel mülkiyet yoktur .Ne ne kadar  üretileceğine devlet karar verir

C-Karma ekonomik sistem
Piyasa mekanizmasının (serbest piyasa) korunduğu, *ancak devletin de toplumun cıkarlarını korumak için ekonomiye müdahale de bulunduğu sistemdir.
20.yy (1929 ekonomik bunalımdan) sonra kapitalist ekonomiller karma ekonomiye dönüşmeye başlamıştır.. Devlet bu dönemden sonra sadece kollektif ihtiyaçları değil , özel ihtiyaclarıda karşılamaya yönelmiştir.

Dünya 1929 'da çok büyük ekonomik buhran yaşamıştır